Με αφορμή την 200η επέτειο από την Ελληνική Επανάσταση, το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας το 2021 δημιούργησε το ερευνητικό πρόγραμμα «Δίκτυο Αιωνόβιων Δέντρων Ελληνικής Επανάστασης» υπό την Αιγίδα της Επιτροπής «Ελλάδα 2021». Μέσω γραπτών και προφορικών πηγών καθώς και επιτόπιας έρευνας, μέχρι σήμερα έχουν τεκμηριωθεί 71 δέντρα στην Πελοπόννησο που συνδέονται με ιστορίες, θρύλους, μνήμες και παραδόσεις της ανθρωπογεωγραφίας της Ελληνικής Επανάστασης και λειτουργούν ως «ζωντανά μνημεία».
Στο πλαίσιο τοπικών εκδηλώσεων, σε συνεργασία με Περιφέρειες, Δήμους και τοπικούς φορείς, στα δέντρα τοποθετείται το σήμα του Δικτύου που είναι εμπνευσμένο από τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη (φιλοτεχνήθηκε από ομογενή καλλιτέχνιδα), με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των τοπικών κοινοτήτων για την ζωντανή κληρονομιά που διαφυλάττουν. Επιδιώκοντας έτσι τον σεβασμό και την προστασία των δέντρων καθώς η ύπαρξή τους διασφαλίζει την μετάδοση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Έτσι, η δράση συνιστά μια πρακτική διαφύλαξης και ανάδειξης του τρόπου με τον οποίο η συλλογική μνήμη αποτυπώνεται στον φυσικό χώρο των κοινοτήτων.
Το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας αποτελεί μια ερευνητική ψηφιακή πλατφόρμα που στοχεύει στην έρευνα, προστασία και ανάδειξη των φυσικών και πολιτισμικών πόρων της Πελοποννήσου. Στο πλαίσιο αυτό, την τελευταία δεκαετία έχει φέρει εις πέρας σειρά ερευνών και δράσεων σε συνεργασία με Περιφέρειες, Δήμους, σχολεία και τοπικούς φορείς. Επιπλέον, μέσω έρευνας πεδίου, έχει ανακαλύψει άγνωστα μνημεία για τα οποία έχει καταθέσει σχετική ενημέρωση στο ΥΠΠΟ. Τέλος, έχει οργανώσει περισσότερες από 15 εκδηλώσεις στην Πελοπόννησο καθώς και 1 εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε συνεργασία με τοπικούς φορείς που σχετίζονται με το εν λόγω Δίκτυο και την διαφύλαξη της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το Ινστιτούτο Πολιτισμού Μεσσηνίας, μέσω δελτίων τύπου και επιτόπιας έρευνας, ενημέρωσε την κοινωνία των πολιτών για το εν λόγω πρόγραμμα στο πλαίσιο εντοπισμού και τεκμηρίωσης δέντρων που συνδέονται με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της Ελληνικής Επανάστασης. Έτσι, εντοπίστηκαν 71 δέντρα ενώ παράλληλα, οργανώνει τοπικές εκδηλώσεις σε συνεργασία με τοπικούς φορείς με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των τοπικών κοινοτήτων για την αξία των εν λόγω δέντρων καθώς η ύπαρξή τους διαφυλάττει την συλλογική μνήμη.
*Η Δήλωση Πρόθεσης Υποβολής κατατίθεται σε συνέχεια ομόφωνης πρότασης της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής βάσει απάντησης της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς σε κατάθεση Δελτίου Στοιχείου το 2022 για το εν λόγω πρόγραμμα. (Αρ.Πρωτ.:416411, 25.09.2024).