Δελτίo Καλής Πρακτικής Διαφύλαξης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς: 14168
Ημερομηνία/Ώρα Υποβολής: 09/02/2026 15:42

Πέτρα Τήλος: συμμετοχικός σχεδιασμός και κοινοτική ενεργοποίηση για τη διαφύλαξη της ξερολιθιάς

1. Τίτλος
Πέτρα Τήλος: συμμετοχικός σχεδιασμός και κοινοτική ενεργοποίηση για τη διαφύλαξη της ξερολιθιάς
2. Kατηγορία Καλής Πρακτικής
Δράση ευαισθητοποίησης/ανάδειξης
Πρόγραμμα συμμετοχικής καταγραφής/συμμετοχικής πολιτιστικής χαρτογράφησης
Δομή Μαθητείας/Εκπαίδευσης
Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για ενηλίκους
Προγράμματα διαφύλαξης ή/και ανάδειξης πολιτιστικών τοπίων και χώρων που σχετίζονται με την άυλη πολιτιστική κληρονομιά
3. Σύντομη Περιγραφή της Καλής Πρακτικής (έως 150 λέξεις)

Η «Πέτρα Τήλος» αποτελεί μια συμμετοχική πρωτοβουλία της τοπικής κοινότητας για τη διαφύλαξη και επανανοηματοδότηση της τέχνης της ξερολιθιάς. Η δράση ξεκίνησε από την πρόθεση (5) κατοίκων να επαναφέρουν τη γνώση και τη σημασία των ξερολιθικών κατασκευών στο νησί.

Η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας πραγματοποιήθηκε μέσα από ανοιχτά εβδομαδιαία κοινοτικά εργαστήρια συν-σχεδιασμού διάρκειας τεσσάρων μηνών, στα οποία συμμετείχαν (20) κάτοικοι διαφορετικών ηλικιών και επαγγελμάτων. Μέσα από αυτή τη διαδικασία σχεδιάστηκε συλλογικά το Σχολείο Ξερολιθιάς και μια σειρά παράλληλων δράσεων τεκμηρίωσης, εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης.

Αποτέλεσμα της διαδικασίας ήταν η υλοποίηση του πρώτου Σχολείου Ξερολιθιάς με μεγάλη συμμετοχή της τοπικής κοινότητας, η παραγωγή οπτικοακουστικού υλικού και η δημιουργία μιας ενεργής ομάδας που συνεχίζει τις δράσεις ως σήμερα. Η πρακτική ενισχύει την κοινοτική συμμετοχή και τη διαγενεακή μετάδοση γνώσης γύρω από την ξερολιθιά.

4. Περιβάλλον εφαρμογής Καλής Πρακτικής
Φυσικό Περιβάλλον
Ψηφιακό Περιβάλλον
4.1 Περιοχή
Π.Ε. Ρόδου
4.1.1 Δήμος/Τοπική Κοινότητα/Οικισμός
Δήμος Τήλου
4.2 Ιστοχώρος
http://www.petratilos.gr
5. Πεδίο/-α άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς
Κοινωνικές πρακτικές, τελετουργίες, εορταστικές, εκδηλώσεις
Γνώσεις και πρακτικές που αφορούν τη φύση και το σύμπαν
Παραδοσιακή Τεχνογνωσία
6. Σχέση με στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς
1
6.1 Αν ναι, με ποιο/-α;

Τεχνικές και πρακτικές ξερολιθιάς (παραδοσιακές κατασκευές, μονοπάτια, αγροτικά τοπία).

6.2 Ενημερώθηκε/-αν η/οι κοινότητα/-ες κληρονομιάς;

Η κοινότητα κληρονομιάς αποτελείται από κατοίκους της Τήλου, τεχνίτες, νέους, μέλη συλλόγων και ανθρώπους που συνδέονται με το αγροτικό και φυσικό τοπίο του νησιού. Η δράση ξεκίνησε από πρωτοβουλία κατοίκων και αναπτύχθηκε μέσα από ανοιχτά κοινοτικά εργαστήρια, στα οποία η κοινότητα ενημερωνόταν και συμμετείχε ενεργά στον σχεδιασμό των δράσεων.

6.3 Συμμετείχε/-αν η/οι κοινότητα/-ες κληρονομιάς στον σχεδιασμό;

Η κοινότητα συμμετείχε από το αρχικό στάδιο της σύλληψης της ιδέας. Μέσα από εβδομαδιαία εργαστήρια συν-σχεδιασμού, οι συμμετέχοντες καθόρισαν τις προτεραιότητες, τις μορφές δράσης και τη δομή του Σχολείου Ξερολιθιάς. Κατά την υλοποίηση, κάτοικοι όλων των ηλικιών συμμετείχαν ως μαθητευόμενοι, εθελοντές, αφηγητές και διοργανωτές, συμβάλλοντας ενεργά στη μετάδοση της γνώσης.

7. Λέξεις - Κλειδιά
Ξερολιθιά
Συμμετοχικός σχεδιασμός
Κοινοτικά εργαστήρια
Σχολείο ξερολιθιάς
Διαγενεακή μετάδοση
Αγροτικό τοπίο
Τοπική κοινότητα
Τήλος
Παραδοσιακές τεχνικές
8.α Φορέας / Φορείς Υποβολής - Κείμενο

Ομάδα Πέτρα Τήλος – τοπική κοινοτική πρωτοβουλία για τη διαφύλαξη της ξερολιθιάς.
COMM’ON – αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία που υποστήριξε το σχεδιασμό, το συντονισμό των εργαστηρίων συν-σχεδιασμού και την ανάπτυξη των δράσεων.

8.β Φορέας / Φορείς Υποβολής
Είδος Φορέα Υποβολής
Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία (ΑΜΚΕ)
Εκπρόσωπος/-οι Φορέα Υποβολής
Μαρού
Χατζοπούλου
ιδρύτρια COMM'ON
Ιστοσελίδα (url)
http://www.common.city
E-mail
welcome@common.city
Ταχ. Διεύθυνση
Λ. Αλεξάνδρας 48, 11472 Αθήνα
8.1 Συνεισφορά Φορέα/Φορέων Υποβολής
Η τοπική ομάδα ανέλαβε την πρωτοβουλία και τη συμμετοχή στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των δράσεων. Η COMM’ON συνέβαλε στο συντονισμό της συμμετοχικής διαδικασίας, στο συν-σχεδιασμό του Σχολείου Ξερολιθιάς, στην υποστήριξη χρηματοδότησης της δράσης και στην μεθοδολογική καταγραφή της καλής πρακτικής.
9. Συντάκτες - Συντάκτριες
Όνομα
Μαρού
Επίθετο
Χατζοπούλου
Ιδιότητα
πολιτιστική διαχειρίστρια, ερευνήτρια προφορικής ιστορίας
E-mail
maria@common.city

Όνομα
Ανέστης
Επίθετο
Βασιλακέρης
Ιδιότητα
Αρχαιολόγος, Εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας
E-mail
vasilakeris@gmail.com