Το προσκύνημα στην Παναγία της Ρετουνιώτισσας στα Μαύρα Βουνά αποτελεί ζωντανό στοιχείο άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Κοινότητας Αρετής, με αδιάλειπτη παρουσία από τα τέλη του 19ου αιώνα. Την πρώτη Κυριακή μετά τον Δεκαπενταύγουστο, οι κάτοικοι πραγματοποιούν οργανωμένη πεζή ανάβαση προς το απομονωμένο εκκλησάκι επανω στα μαυρα βουνα του Αραξου, αναβιώνοντας ένα έθιμο που συνδέεται με την τοπική παράδοση της θαυματουργικής εύρεσης της εικόνας της Παναγίας.

Η τελετουργική πορεία, η Θεία Λειτουργία και οι προφορικές αφηγήσεις που τη συνοδεύουν συνιστούν ζωντανή έκφραση συλλογικής μνήμης, πίστης και τοπικής ταυτότητας. Το προσκύνημα μεταδίδεται βιωματικά από γενιά σε γενιά, ενισχύοντας τη συνοχή της κοινότητας και τη σχέση της με το φυσικό τοπίο.

Η ένταξή του στην πλατφόρμα θα συμβάλει ουσιαστικά στη διαφύλαξη, τεκμηρίωση και ανάδειξη του εθίμου, διασφαλίζοντας τη συνέχειά του στο χρόνο.

Κοινότητα κληρονομιάς του προσκυνήματος στην Παναγία της Ρετουνιώτισσας είναι πρωτίστως οι κάτοικοι της Κοινότητας Αρετής, οι οποίοι διαχρονικά οργανώνουν, συμμετέχουν και διαφυλάσσουν το έθιμο. Στην κοινότητα περιλαμβάνονται άνθρωποι κάθε ηλικίας, με ενεργή συμμετοχή νέων που συνεχίζουν την πεζή ανάβαση και τη βιωματική παράδοση, καθώς και η τοπική ενορία που τελεί τη Θεία Λειτουργία.

Το σύνολο της τοπικής κοινωνίας αναγνωρίζει το προσκύνημα ως ουσιώδες στοιχείο της συλλογικής της ταυτότητας και μεριμνά για τη συνέχισή του, μεταδίδοντάς το από γενιά σε γενιά.