Δελτίo Στοιχείου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς: 13779
Ημερομηνία/Ώρα Υποβολής: 09/02/2026 12:32

Μπάλες

1. Τίτλος
Μπάλες
3. Σύντομη Περιγραφή (έως 150 λέξεις)

Το έθιμο των Μπαλών αποτελεί παραδοσιακό λαϊκό παιχνίδι και κοινωνικό δρώμενο που ασκείται σε δημόσιους χώρους του οικισμού, όπως πλατείες ή ανοιχτές αλάνες, στο πλαίσιο εορταστικών περιστάσεων και κυρίως κατά την πασχαλινή περίοδο. Συμμετέχουν κυρίως νέοι, οι οποίοι, ακολουθώντας άτυπους αλλά καθιερωμένους κανόνες, ρίχνουν ή κυλούν σφαιρικά αντικείμενα («μπάλες») σε προκαθορισμένο χώρο, δοκιμάζοντας τη δύναμη, την ακρίβεια και την αντοχή τους.

Το έθιμο τελείται δημόσια, με την παρουσία θεατών, και λειτουργεί ως μορφή κοινωνικοποίησης και άτυπης μύησης των νεότερων μελών της κοινότητας. Η γνώση των κανόνων και του τρόπου τέλεσης μεταδίδεται προφορικά και βιωματικά, από γενιά σε γενιά. Οι Μπάλες ενισχύουν τη συλλογικότητα, την ευγενή άμιλλα και τη διατήρηση της τοπικής πολιτιστικής μνήμης.

4. Πεδίο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Κοινωνικές πρακτικές, τελετουργίες, εορταστικές, εκδηλώσεις
5. Περιοχή/ες όπου απαντάται το στοιχείο
Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου
5.1 Δήμος/Τοπική Κοινότητα/Οικισμός
Ιητών
6. Λέξεις Κλειδιά
μπάλες
κοινωνικό δρώμενο
δημόσιος χώρος
κοινωνικοποίηση
συλλογική μνήμη
προφορική μετάδοση
λαϊκή παράδωση
Ίος
Κυκλάδες
7. Ποια είναι η κοινότητα κληρονομιάς του στοιχείου;

Την κοινότητα κληρονομιάς του εθίμου των Μπαλών συγκροτούν οι κάτοικοι της τοπικής κοινότητας που συμμετέχουν ή συμμετείχαν στην άσκησή του και το αναγνωρίζουν ως σημαντική όψη της συλλογικής τους ταυτότητας. Κεντρικό ρόλο κατέχουν οι παλαιότεροι κάτοικοι, οι οποίοι στα νιάτα τους έπαιζαν το παιχνίδι στις αλάνες του οικισμού μαζί με άλλους κατοίκους, μεταφέροντας έως σήμερα τη βιωματική γνώση των άτυπων κανόνων και του τρόπου τέλεσής του.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του εθίμου ήταν τα στοιχήματα που το συνόδευαν,  κυρίως εργατικά ή κοινωνικά, όπως η υποχρέωση του ηττημένου να προσφέρει εργασία στο χωράφι ή σε άλλη αγροτική δραστηριότητα του νικητή. Οι πρακτικές αυτές ενίσχυαν τους δεσμούς αλληλεγγύης και συνεργασίας μέσα στην κοινότητα.

Οι φορείς του εθίμου αναγνωρίζουν τη σημασία του για την τοπική τους ταυτότητα και εκφράζουν την ανάγκη διαφύλαξής του και της μετάδοσής του στις επόμενες γενιές, συμβάλλοντας συλλογικά στη συνέχισή του ως ζωντανής κοινωνικής πρακτικής

8. Ποιος/-οι είναι ο/οι φορέας/-είς υποβολής του Στοιχείου
Είδος Φορέα Υποβολής
Σύλλογος
Εκπρόσωπος/-οι Φορέα Υποβολής
Γεώργιος
Δημητρόπουλος
Μέλος
E-mail
georgevdimitropoulos@gmail.com
Ταχ. Διεύθυνση
Κάτω Κάμπος Ίου
9. Ποιός/-οι είναι ο/οι Συντάκτες/-τριες της Αίτησης
Όνομα
Γεώργιος
Επίθετο
Δημητρόπουλος
Ιδιότητα
Μέλος Πολιτιστικού Ομίλου "Η Φοινίκη"
E-mail
georgevdimitropoulos@gmail.com