Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά σε Περιόδους Κρίσης

Κατά την 11η Συνεδρίαση της Διακυβερνητικής Επιτροπής της Σύμβασης της UNESCO για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (28 Νοεμβρίου-2 Δεκεμβρίου 2016, Αντίς Αμπέμπα, Αιθιοπία), βρέθηκε στο Νο 15 της Ημερήσιας Διάταξης το θέμα της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς σε επείγουσες καταστάσεις

Η UNESCO έχει πολλές φορές κληθεί να ανταποκριθεί σε επείγουσες καταστάσεις -λόγω ένοπλων συρράξεων- στο πεδίο του πολιτισμού και έχει αναπτύξει μια στρατηγική προς αυτή την κατεύθυνση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Γενική Διάσκεψη της UNESCO, κατά την 38η Σύνοδό της τον Νοέμβριο του 2015, υιοθέτησε τη στρατηγική για την ενίσχυση της δράσης της UNESCO για την προστασία του πολιτισμού και την προώθηση του πολιτιστικού πλουραλισμού σε περίπτωση ένοπλης σύγκρουσης (38 C/Resolution 48). Η στρατηγική αυτή έχει ως στόχο να χρησιμεύσει ως ένας συντονισμένος μηχανισμός, ο οποίος, βάσει των συμβάσεων Πολιτισμού του Οργανισμού, θα παρέχει μια ολοκληρωμένη απάντηση στις απειλές και τις ζημίες που επηρεάζουν τον πολιτισμό σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ένα ειδικό σχέδιο δράσης για να καταστεί επιχειρησιακή η στρατηγική έχει συνταχθεί σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη και θα συζητηθεί περαιτέρω και εξετάζονται από Εκτελεστικού Συμβουλίου της UNESCO στην 201η σύνοδό του την άνοιξη του 2017 (Απόφαση- Decision 200 EX/5) μετά από ένα νέο γύρο της ανοικτής διαβούλευσης

Στο μεταξύ, κατά την 6η συνεδρίαση (Μάιος/Ιούνιος 2016) της Γενικής Διάσκεψης της Σύμβασης για την Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά (UNESCO – ICH Convention 2003) η Ελλάδα προέβη σε δήλωση ζητώντας ενισχυμένη συνεργασία με τις άλλες συμβάσεις και καλώντας τη Γραμματεία «να διευκολύνει περαιτέρω συζητήσεις και επεξεργασία της αξίας της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και της διαφύλαξής της σε περιπτώσεις ένοπλων συρράξεων αλλά και του ρόλου της στη συμφιλίωση».

Σχετικά με τις περιπτώσεις ένοπλων συρράξεων, η Γενική Συνέλευση της UNESCO κατά την 38η συνεδρίασή της το Νοέμβριο 2015, υιοθέτησε τη στρατηγική ενδυνάμωσης/ενίσχυσης της δράσης της UNESCO για την προστασία του πολιτισμού και της προώθησης του πολιτιστικού πλουραλισμού σε περίπτωση ένοπλης σύρραξης (38 C/Resolution 48). Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στο να αποτελέσει συντονισμό μηχανισμό που να παρέχει εμπεριστατωμένη απάντηση σε απειλές και ζημιές που επηρεάζουν τον πολιτισμό σε καταστάσεις κρίσης στη βάση των Συμβάσεων για τον Πολιτισμό του Οργανισμού. σε συνεργασία με τα κράτη μέρη έχει προετοιμασθεί ένα σχέδιο αφιερωμένο στην κατάρτιση της στρατηγικής για αυτές τις περιπτώσεις, το οποίο θα συζητηθεί εκτενέστερα αλλά και θα εξετασθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της UNESCO κατά την 21η συνεδρίαση αυτού την άνοιξη 2017 (Decision 200 EX/5) μετά από έναν γύρο ανοιχτής συμβουλευτικής/διαπραγμάτευσης.

Επιπλέον, απηχώντας τις εκθέσεις του Ειδικού Εισηγητή στον τομέα των πολιτιστικών δικαιωμάτων προς το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (A / HRC / 31/59) και στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ (A / 71/317), το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε πρόσφατo Ψήφισμα σχετικά με τα πολιτιστικά δικαιώματα και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς (A / HRC / 33 / L. 21, Σεπτέμβριος 2016) αναγνώρισε ότι «καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς, υλικής και άυλης, του κάθε λαού αποτελεί βλάβη στην πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας ως σύνολό της» και κάλεσε για «την ταυτοποίηση των καινοτόμων τρόπων και των βέλτιστων πρακτικών, σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο […] για την πρόληψη και τον μετριασμό των ζημιών που προκαλούνται στην πολιτιστική κληρονομιά, υλική και άυλη». Έχοντας επίγνωση της σημασίας των εξελίξεων για το σχετικό θέμα στο πλαίσιο άλλων κανονιστικών πράξεων της UNESCO στον τομέα του πολιτισμού, η κοινή συνεδρίαση των Προέδρων των Συνέλευσης Επιτροπών Πολιτισμού, η οποία έλαβε χώρα τον Σεπτέμβριο του 2016, παρείχε ένα φόρουμ για την ανταλλαγή προκαταρκτικών πληροφοριών μεταξύ των συμβάσεων για το θέμα αυτό.