Η τελετουργία-επιτέλεση του Βλάχικου Γάμου στη Θήβα (Βοιωτία)

Ευετηρικό, ευγονικό δρώμενο το οποίο επιτελείται στη Θήβα την περίοδο των Απόκρεων και κορυφώνεται την Καθαρή Δευτέρα. Παρουσιάζεται ως μια γαμήλια τελετουργία, όπου συμμετείχαν εμφανώς μόνο άντρες, ενώ οι  γυναίκες είχαν σιωπηρή αλλά ουσιαστική συμβολή στην έκβαση του δρωμένου.

Επιτελείται από τα μέσα του 19ου αι. και συνδέεται είτε με την εγκατάσταση Βλάχων στη Θήβα είτε με την ποιμενική ομάδα των Σαρακατσάνων. Μικρή διακοπή υπήρξε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ από το 1950 περίπου τελείται ανελλιπώς κάθε χρόνο σε αναβιωμένη εκδοχή.

Με όλα τα στοιχεία ενός «ιερού» γάμου, έχει έντονα συμβολικό και μαγικοθρησκευτικό χαρακτήρα. Στοχεύει στη διασφάλιση της γονιμότητας και της ευκαρπίας της γης και των ανθρώπων μέσα από ανατροπές έμφυλων ρόλων. Άνδρες σε γόνιμη ηλικία πρωταγωνιστούν διασφαλίζοντας την καρποφορία της γης. Κύρια χαρακτηριστικά είναι η αποδόμηση της υπάρχουσας τάξης, η προσωρινή αντικατάστασή της με κάποια άλλη μέσα από την αντιστροφή ρόλων, την ανατροπή λόγων, την εκκωφαντική παρουσία ήχων, κτυπημάτων, πυροβολισμών, ιαχών, τη χρήση συμβολικών αντικειμένων και χρωμάτων, τη συμβολική ονοματοδοσία των μελλονύμφων, την επιτέλεση μοιρολογιών, τη σατιρική και έντονα βωμολοχική στιχομυθία και την εκτέλεση τελετουργικών χορών με τη συνοδείας ζυγιάς (νταούλι και πίπιζα).  Όλοι οι συμμετέχοντες είναι ντυμένοι με τις παραδοσιακές φορεσιές, ενώ απαραίτητα εξαρτήματα είναι το φλάμπουρο και η γκλίτσα. Καθόλη τη διάρκεια του εθίμου καταναλώνονται σαρακοστιανά φαγητά και άφθονο ντόπιο κρασί.

Η διάδοση του έθιμου στη νεότερη γενιά γίνεται βιωματικά. Επιπλέον, ο Παραδοσιακός Σύλλογος Βλάχικου Γάμου δραστηριοποιείται έντονα και αποκλειστικά με τη διεξαγωγή, τη μετάδοση στη νεότερη γενιά και την ανάδειξη του εθίμου.

 

Συντάκτρια Δελτίου:
Ανδρομάχη Οικονόμου, Διευθύντρια Ερευνών- Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, Ακαδημία Αθηνών
E-mail: mahioiko@otenet.gr

Φωτογραφίες: Ανδρομάχη Οικονόμου